De Rijnsburger

29 augustus 2019

De Rijnsburger 29 augustus 2019


3 / 22

7 / 22

9 / 22

13 / 22

'Alleen door documenteren van vondsten kun je er iets van leren'

Foto: Adrie van Duijvenvoorde

Determineren van metaalvondsten in gemeentehuis. | Foto's: Adrie van Duijvenvoorde. Foto's pagina rechts: Esdor van Elten Foto: Adrie van Duijvenvoorde

Een zakje wordt leeggegoten op de tafel. Het rinkelt dof. Op het eerste gezicht lijkt het allemaal rommel te zijn. De geoefende ogen van AWN-specialist Peter Bakker zien echter wat een leek niet ziet. Zijn vingers pikken er een klein bronzen object uit: 'Dat lijkt me een deel van een fibula.' Zijn 'collega' Han Maksymiak knikt instemmend en dicteert: fragment van een fibula (mantelspeld), brons, Merovingisch. De vingers van Pierre van Grunsven beroeren het toetsenbord van de laptop die voor hem staat; de bevindingen van de specialisten worden nauwlettend gedocumenteerd.

Door Esdor van Elten

Determineren van metaalvondsten Zanderij

'Verrassend veel muntjes; koperen stuivers met Juliana en Wilhelmina, zinken munten uit Tweede Wereldoorlog, Willemsmunten, en een Romeinse Follis en een Denarius'

Het is dan geen gewone 'rommel' die ter tafel komt deze woensdagmiddag. We zijn in het gemeentehuis tijdens de vijfde determineringsdag van de Archeologische Werkgroep Nederland (AWN), afdeling Rijnstreek en de zakjes materialen die worden uitgezocht zijn afkomstig uit de archeologische opgraving in de Zanderij, in het najaar van 2018. Een publieksopgraving die geheel werd uitgevoerd door de vrijwilligers van de AWN en inwoners uit Katwijk.

Nadat in 2010 uit een proefsleuvenonderzoek bleek dat hier wel iets te vinden was werd dit, voor de AWN grote project opgezet. Maar het bleek de moeite waard. Ze kregen meer dan ze verwacht hadden. In plaats van de verwachte boerderij vonden de vrijwillige archeologen maar liefst drie boerderijplattegronden uit het einde van de 7de eeuw, de zogenaamde Merovingische periode.

Het bleef niet bij verkleuringen in de bodem: de onderzoekers vonden ook tal van objecten. Die werden op het veld keurig geregistreerd en in zakjes gedaan: botresten, houtresten, aardewerk en metaal. Maar vondsten alleen maar opslaan, daar heb je niets aan. 'Om daadwerkelijk iets van de opgraving te leren moet het hele proces, en alle objecten, beschreven worden', legt AWN-vicevoorzitter Van Grinsven uit. 'Alleen door je vondsten te documenteren kun je er iets van leren. Wij zijn verplicht om binnen twee jaar een officieel verslag te publiceren.'

Dat verslag moet dus in de loop van volgend jaar verschijnen. 'Daarnaast geven we eind volgend jaar ook een populair boekje hierover uit', voegt Maksymiak er aan toe.

Publiekswerk

Dat past bij de AWN als organisatie, want de organisatie heeft al doelstelling om archeologisch onderzoek zichtbaarder te maken voor geïnteresseerden, en daar waar mogelijk ook mensen bij het werk te betrekken. Daarom organiseren zij dus ook deze determineringsdagen, waarbij het publiek kan meehelpen met het uitzoeken, catalogiseren en beschrijven van de vondsten.

'Dit is de vijfde bijeenkomst over de Zanderij-opgraving', aldus Van Grunsven. Eerder gingen zij in het gemeentehuis aan de slag met het gevonden aardewerk. Deze bijeenkomst is geheel gewijd aan metalen voorwerpen. 'Er komt misschien nog een zesde bijeenkomst over hout', hoopt Van Grinsven. 'We hebben gelukkig fondsen beschikbaar gekregen om een aantal houtvondsten dendrochronologisch te onderzoeken. Daarmee krijgen we een exacte datering van wanneer het hout gekapt is en dat helpt natuurlijk enorm bij het onderzoek.'

Gemeente Katwijk is één van de sponsors van dit onderzoek en daar is de vicevoorzitter van AWN-afdeling Rijnland heel blij mee: 'We willen Katwijk een hele grote pluim geven voor de manier, waarop zij dit hele project hebben ondersteund.'

Metaalvondsten

'Wat zit er toch veel metaal in de grond', mijmert Peter Bakker. Net als Van Grinsven en Maksymiak is hij al vele jaren actief bij de AWN. En zoals het spreekwoord zegt: al doende leert men. Bakker en Maksymiak hebben zich in de loop der jaren ontwikkeld tot echte specialisten die vondsten kunnen herkennen en determineren.

'Een deel van deze vondsten is met de metaaldetector gedaan', verklaart Bakker, zelf ook een 'pieperaar', zoals detectorzoekers binnen de vereniging ook wel eens oneerbiedig worden genoemd.

Alle vondsten zijn bij elkaar gedaan en daarom vind je in de zakjes echt van alles: 'kogelhulzen, spijkers en nagels, maar ook onderdelen van oude paraplu's, een platgeslagen vingerhoedje en verrassend veel muntjes, variërend van koperen stuivers met Juliana en Wilhelmina, zinken munten uit de Tweede Wereldoorlog, tot Willemsmunten uit de 19de eeuw, duitjes die niet te dateren zijn en jawel, ook een Follis en een Denarius; Romeinse munten, die jammer genoeg in zo'n slechte staat zijn dat de keizerkop niet direct te herkennen is. 'Maar daar komen we nog wel achter.'

Munten zijn altijd mooie vondsten, omdat ze vaak goed te dateren zijn.

Mooi resultaat

'Het is altijd weer spannend, dat zoeken', zegt Maksymiak. 'Je weet nooit wat je vindt. Aan het eind van de middag maakt voorzitter van Grinsven de balans op: 'In totaal hebben we 118 vondsten gedetermineerd, waarvan 15 uit de Merovingische periode. Daar waren we vooral naar op zoek. We hebben ook nog zo'n 50 metaalvondsten 'in situ' beschreven. Een mooi resultaat.'

Naast de al eerder genoemde fibula, die waarschijnlijk ook Merovingisch is, werden deze middag onder andere gesmede nagels en siernagels, priemen en naalden en resten van wat vermoedelijk gordelbeslag is geweest, gedetermineerd. Onder de Romeinse vondsten bevindt zich, naast de munten, ook een klein 'oorlepeltje'.

De overgebleven 'rommel' gaat in een apart bakje. Een bezoeker is wel geïnteresseerd: 'Die ga ik in een zandbak stoppen, zodat kinderen ze weer kunnen zoeken', legt hij uit. Een doel waar de AWN-leden alleen maar tevreden over kunnen knikken.

17 / 22

19 / 22

21 / 22

ZONDAG 1 SEPTEMBER

Chr. Geref. kerk
9.30 uur: ds. L.A. den Butter
17.00 uur: ds. L.A. den Butter

Evangelische
Gemeente 'T KRUISPUNT

Vakcollege Rijnmond,
Louise de Colignylaan 2, Katwijk
10.00 uur: Peter Sarneel

Bap. Gemeente
Tripodia, Hoornesplein 155
10.00 uur: ds. Jaap Ketelaar

Herv. Gem. 'De Rank'
Pieter Groen College
10.00 uur: dhr. T. Snepvangers, Leiden

Geref. kerk (vrijgem.)
9.30 uur: ds. E.B. Buitendijk
17.00 uur: ds. P. Niemeijer

Protestantse Gemeente
Rijnsburg

Grote kerk
9.30 uur: ds. P.J. v.d. Ende
17.00 uur: ds. J. van Walsum, Alblasserdam
Immanuëlkerk
8.45 en 10.30 uur:
ds. E.C. Vreugdenhil-Mijnarends, Katwijk
19.00 uur: ds. A. Meek
De Voorhof
9.30 uur: ds. A. Meek

VALKENBURG
Geref. kerk vrijgemaakt

9.30 uur: ds. P. Niemeijer,
Rijnsburg
17.00 uur: ds. E.B. Buitendijk

Hervormde Gemeente
10.00 uur: ds. A. Christ, Katwijk
18.30 uur: drs. J.A. Bor

Geref. kerk De Goede Herder
10.00 uur: n.b.

R.K. St. Joannes Katwijk
Zaterdag 19.00 uur:
Eucharistieviering,
pastoor M. Hagen, cantor
Zondag 9.30 uur:
Eucharistieviering,
B. Plavcic, Cantemus

Christengemeente Live!
Katwijk
10.30 uur: Henk Bruggeman