De Rijnsburger

10 oktober 2019

De Rijnsburger 10 oktober 2019


3 / 20

5 / 20

'Katwijk is een financieel gezonde gemeente, maar we blijven waakzaam'

Een overzicht van de uitgaven en inkomsten van de gemeente voor 2020. Het overgrote deel van de 166 miljoen gaat naar de zorg: 61 miljoen. Bij de inkomsten is duidelijk dat het overgrote deel van het Rijk komt: bijna 107 miljoen. | Foto: pr Foto: pr

Katwijk is een financieel gezonde gemeente. Dat staat in het voorwoord van de gemeentelijke 'Programmabegroting 2020-2024' (het huishoudboek van de gemeente) die vorige week donderdag door wethouder Adger van Helden werd gepresenteerd. 'Maar we moeten waakzaam blijven en ons niet rijk rekenen', voegt hij er lichtjes waarschuwend aan toe.

Door Sandra Kornet-van Duijvenboden

De opmerking 'financieel gezond' was het afgelopen jaar nauwelijks te horen. College van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad hamerden constant op 'de zware financiële situatie' van de gemeente.

Het college kwam met een flink pakket aan bezuinigingsmaatregelen van vijf miljoen euro per jaar. De gemeenteraad stemde daar voor de zomer mee in, met uitzondering van het voorstel om Muziekschool Katwijk te sluiten. Dat voorstel leidde tot grote maatschappelijke onrust.

Was paniekvoetbal nodig?

In de vorige week gepresenteerde begroting blijkt er voor 2020 zelfs een overschot te zijn van zo'n 2,4 miljoen euro. Was die paniekvoetbal van afgelopen jaar wel nodig?

'Juist door die 5 miljoen aan ombuigingen hebben we nu een gezonde begroting', is de overtuiging van de wethouder. 'Het gaat wel om 5 miljoen structureel. Dus ieder jaar 5 miljoen. Zonder zou ik nu een begroting met grote gaten presenteren. Dat pakket is voor de lange termijn hard nodig. Op dit moment is het genoeg voor 2020 om gezond te zijn en te blijven', zegt Van Helden stellig.

De wethouder vervolgt met te melden, dat tot aan afgelopen zomer dat predicaat 'gezond' nog helemaal niet duidelijk was.

Gemeenten zijn voor een groot deel van hun inkomsten afhankelijk van bijdragen uit het Gemeentefonds. 'De bedragen daaruit schommelen flink. Zo krijg je er meer bij en in jaren daarna weer minder.'

Er zijn voor 2020 geen nieuwe be-zuinigingen nodig

De gezonde financiële situatie biedt nog meer goed nieuws: er zijn voor 2020 geen nieuwe bezuinigingen nodig.

De uitkering uit het Gemeentefonds voor 2020 valt mee, maar het positieve saldo van zo'n 2,4 miljoen komt vooral door de verkoop van vastgoed. 'Ons tafelzilver', wordt dat genoemd.

Van Helden: 'We storten 2,2 miljoen terug in de reserve BSI (Brede Strategische Investeringen), zodat we daarna weer kunnen investeren in voorzieningen.' Waardoor de begroting voor 2020 een overschot kent van 2 ton.

Van minder naar meer

In een persbericht over de begroting, meldt de gemeente dat er volgend jaar 'extra geld is voor het noodzakelijk onderhoud van wegen en straten'.

In de 'Kaderbrief' (het bezuinigingspakket van 5 miljoen) was er juist gekort op dat onderhoud. Van 115.000 euro in 2020, oplopend tot 150.000 euro in 2022. Maar volgens het college, is de consequentie daarvan 'dat de vastgestelde kwaliteitsniveaus niet overal kunnen worden gehaald'.

Extra 'ombuigen' wil de gemeente niet. Hoe verhouden die 'ombuigingen zich dan tot 'extra geld uitgeven'?

'In het wegenbeleidsplan is vorig jaar in de begroting meerjarig extra geld opgenomen voor wegen. In de Kaderbrief 2020 is hiervan €100.000 als bezuiniging ingeboekt. Dus dat betekent dat we in 2020 €400.000 en vanaf 2021 €900.000 extra uitgeven aan wegen. Daarnaast is er in het MIP jaarlijks 1,6 miljoen euro beschikbaar voor investeringen op wegen', luidt het antwoord van de gemeente. Waarbij MIP staat voor Meerjaren Investerings Programma.

Groene aandacht

In datzelfde persbericht wordt eveneens gemeld, dat er in groen wordt geïnvesteerd.

Katwijk moet groener worden, maar tegelijkertijd heeft de gemeenteraad eerder dit jaar besloten om de bloeiende bloemenmandjes, door de gemeente 'hanging baskets' genoemd, af te schaffen, wat een besparing van 12.500 euro per jaar oplevert.

'Als het thuis minder gaat, dan koop je ook minder bloemen', reageert de wethouder. 'Het is een klein beetje een lapmiddel, maar wij willen juist meer bloeiende bermen. Ons vaste groen moet aantrekkelijker worden.'

In de begroting wordt vermeld, dat de 'baskets' vanaf 1 april 2021 niet meer 'hanging' zijn. Dus volgend jaar kan men nog genieten van de bloemenmandjes aan lantaarnpalen en bruggen.

Budget verlaagd

Ook is het budget voor openbaar groen verlaagd.

Er staan vijf voorstellen die per 2020 moeten ingaan, wat in totaal een besparing oplevert van 97.000 euro door te korten op renovaties groen, luisbestrijding bomen, rooien bomen en geen extra bloembakken.

Het klinkt tegenstrijdig, maar de gemeente laat desgevraagd weten, 'in te blijven zetten op vergroenen'.

De gemeente verwijst daarbij naar Operatie Steenbreek (steen eruit en plant erin). 'Vanuit het coalitieakkoord zijn extra middelen voor groen beschikbaar gesteld.'

Ambitieuze plannen

Er blijft nog genoeg te investeren over, want de wethouder wijst op ambitieuze plannen van de gemeente.

'We hebben een flink aantal opgaven en ambities waar we aan moeten werken. Zoals betere bereikbaarheid, blijven wonen in Katwijk en het groener worden van onze gemeente.'

Dat kost uiteraard veel geld. De gemeente gaat geld lenen, wat interessant is vanwege de lage rente. Wat de wethouder steekt, is dat het Rijk andere regels hanteert voor gemeenten als het om lenen gaat. 'De regels voor het Rijk zijn soepeler. Het Rijk mag meer uitgeven dan gemeenten.'

Het geleende geld wordt ingezet voor zaken die 'iedereen belangrijk vindt', aldus de wethouder.

Geleend geld voor zaken die iedereen belangrijk vindt

Wat een zorgpunt blijft, is het budget voor de zorg. Het gaat dan met name over de zorg voor ouderen (Wmo) en de Jeugdzorg.

Van de 166 miljoen die voor volgend jaar begroot is, gaat het overgrote deel (61 miljoen euro) op aan zorgtaken. Het budget voor jeugdzorg was de grootste reden voor de eerder dit jaar genomen bezuinigingen. De overheid belooft meer geld uit te trekken, maar dat is volgens Van Helden niet voldoende.

'Een deel van ons probleem komt door het verdeelmodel. Dat is voor ons extra ongunstig. Als wij hetzelfde als Leiden zouden krijgen, scheelt dat 4 miljoen.'

Om 'meer grip te krijgen' op de zorguitgaven, werkt de gemeente onder meer aan 'strakkere afspraken'.

'Voorop blijft staan, dat iedereen de zorg krijgt die nodig is. Er zijn misschien ook andere methoden die kunnen helpen. Door meer aan preventie te doen, kun je voorkomen dat jeugdigen onnodig in duurdere trajecten terechtkomen.'

Lokale heffingen

'De woonlasten blijven op een betaalbaar niveau', verzekert de wethouder. Meerperoonshuishoudens zijn volgend jaar in totaal zo'n 15 euro meer kwijt aan. De rekening voor ozb, afvalstoffenheffing, rioolheffing en precariobelasting komt volgend jaar neer op 755,10 euro.

De onroerendezaakbelasting stijgt alleen met de inflatiecorrectie van 2,5 procent. De rioolheffing daalt van 144 euro dit jaar naar 129,60 euro in 2020. De afvalstoffenheffing stijgt van 294,24 dit jaar naar 316,20 euro in 2020.

Die fikse stijging heeft onder meer te maken met een hogere verbrandingsbelasting van de overheid. De overheid zet in op 75 procent afvalscheiding. 'Daar zitten wij nog lang niet aan. Daar moeten we echt werk van maken'

Raad besluit

De raadsfracties houden donderdag 7 november hun Algemene Beschouwingen over de Programmabegroting en nemen een besluit over die begroting.

9 / 20

Pleidooi RMO-conservator Jasper de Bruijn

Opgraving van het castellum in Valkenburg, 1941 . | Foto: RMO Foto: RMO Leiden

Tijd voor publicatie over Romeins Valkenburg

Foto: Leendert van der Ent

Gebrekkige publicatie heeft ervoor gezorgd dat Valkenburg een bescheidener plek op de Romeinse kaart heeft dan het eigenlijk verdient. Dat betoogde conservator Jasper de Bruijn van het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) vorige week in deze krant over Romeins Valkenburg. Deze keer legt hij uit wat publicatie aan kennis zou kunnen opleveren, hoewel het spannende natuurlijk is, dat we dat deels nog niet weten. 'Behalve dat het veel is', verzekert de archeoloog.

Door Leendert van der Ent

In de jaren negentig kreeg Valkenburg een nieuwe riolering. De archeologen konden toen vanaf de zijlijn toezien hoe de graafmachines grond met vondsten en al in kiepwagens afvoerden.

De Bruijn (zie foto): 'Direct rond het castellum heeft een vrij grote vicus met dichte bebouwing gelegen, iets dat nauwelijks bekendheid heeft gekregen. Bovenop die woningen met vloerverwarming en beschilderde muren – van beide zijn sporen gevonden - staan nu de huizen van het dorp. De nieuwe riolering trok een spoor dwars door de oude vicus heen. Tijdens de werkzaamheden is bijvoorbeeld een stuk van het Romeinse badhuis beschadigd.'

Overbodig te melden dat ook rond deze werkzaamheden de wetenschappelijke duiding van de vondsten uitbleef. Later volgden nog de opgravingen bij De Woerd, die wel een wetenschappelijke publicatie opleverden. Maar pas de recente campagne bij De Weerdkampen resulteert in een volwaardige wetenschappelijke publicatie volgens de laatste regelen der kunst.

'Waar is de overkoepelende wetenschappelijke publicatie over Valkenburg?', is dan ook de vraag die De Bruijn in zijn betoog centraal stelt. Daarbij heeft hij het niet over publiekspublicaties. 'Daar is voldoende aandacht voor en dat is ook goed. Maar publiekspublicaties moet je ergens op baseren, namelijk op wetenschappelijke publicaties. Dat is het fundament waar alles op moet rusten. Het wordt tijd om het fort en zijn omgeving eindelijk eens goed te publiceren', concludeert De Bruijn. Maar hij weet hoe lastig het is om dit achteraf voor elkaar te krijgen.

Hij en anderen popelen om aan de slag te gaan met de geïnventariseerde, maar nauwelijks geïnterpreteerde vondsten zijn inmiddels verspreid over collecties in Groningen, RMO en provincie. Het moet ook een gemeenschappelijke inspanning zijn, want het werk is absoluut te groot voor één persoon. Maar helaas is wetenschappelijke publicatie van eerdere opgravingen een steevaste muurbloem op het bal van de archeologische financiering.

Tijd voor interpretatie

Wat kan de meerwaarde van zo'n omvattende publicatie zijn? 'Je weet natuurlijk niet honderd procent wat dat gaat opleveren, maar voor mij staat het vast dat dat veel is. Interpretatie van de vondsten levert zeker veel nieuwe inzichten op over het leven in de Romeinse tijd. Van wat eerder al wel is geïnterpreteerd, weten we inmiddels dat die interpretatie vaak niet klopt.

De masterscriptie van Timo Vanderhoeven uit 2007 biedt wat dat betreft een glimp van de mogelijkheden die Valkenburg biedt. Op de meeste plekken zijn castella keer op keer verbouwd. In Valkenburg is de oudste fase bedekt. De nieuwe fasen zijn erbovenop gebouwd. Nergens anders kun je zulke conclusies trekken over de gebruiksfuncties van castella in de oudste fase als hier.'

Zo ligt traditioneel tegenover de centurionswoning de fabricula, de werkplaats. Uit vondsten blijkt volgens Vanderhoeven dat dit niet alleen een werkplek was, maar ook de plek voor samenkomsten en gezamenlijk nuttigen van maaltijden. Legionairs kwamen dus in grote gezelschappen bijeen en zaten niet in hun eigen kamertjes te eten. Een dergelijke gevolgtrekking kon een student op basis van onderzoek van een half jaar voor het eerst maken.'

Andere opmerkelijke zaken wachten nog op een aannemelijke interpretatie. Waarom lag er een mooi gedecoreerd zwaardschedebeslag begraven onder een drempel? Toeval kan het niet zijn, maar met welk ritueel had dit te maken? Nog intrigerender zijn de drie onthoofde skeletten die onder de oudste bouwlaag lagen – ook een gegeven dat nog nauwelijks bekend is. Betrof dit een bouwoffer?

Digitaliseren

Eén van de zaken die nu moeten gebeuren is de oude opgravingen onder te brengen in 3D-modellering. Door de situatie met alle vondsten te vectoriseren – digitaal in te tekenen in een Geografisch Informatie Systeem (GIS), ontstaat een compleet overzicht van wat waar is gevonden. Dan komt de interpretatie aan de orde. 'Als er op basis van een masterscriptie en een steekproef al zulke interessante zaken naar voren komen, wat kan een systematisch uitgevoerde overkoepelende publicatie dan niet opleveren? Een 3D-modellering met alle vondsten maakt het mogelijk om gericht te zoeken naar bepaalde patronen, zoals 'alle scherven gedateerd vóór 70 na Chr'.

De toekomstige status van de limes als Unesco Werelderfgoed biedt kansen dat de gemiste publicatie er eindelijk zal komen, hoopt De Bruijn. 'Valkenburg is te groot en te belangwekkend om dat belangrijke werk te laten liggen.'

Donderdag 24 oktober in Dorpshuis Valkenburg

Lezing Jasper                        de Bruin

Vereniging Oud Valkenburg nodigt u uit. Op donderdag 24 oktober vanaf 20.00 uur zijn leden en niet-leden welkom in het dorpshuis in Valkenburg. Centraal staat Valkenburg in de Romeinse tijd.

Dr. Jasper de Bruin, conservator Nederland in de Romeinse tijd van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, vertelt over de nieuwste inzichten over de plek die het castellum van Valkenburg aan de limes innam.

Hij bereidt momenteel ook de tentoonstelling 'De Romeinse grens' voor. Die is van 23 april 2020 tot 6 september in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden te zien zijn.

Zaterdag 12 oktober
in hoofdbibliotheek

Lezing Tom Buijtendorp over burcht Brittenburg

Op speurtocht naar de Brittenburg onder leiding van een kenner. Een prima gelegenheid om dat te doen is tijdens de Nationale Archeologiedagen die van 11 tot en met 13 oktober worden georganiseerd. Op zaterdag 12 oktober om 14.00 uur geeft schrijver Tom Buijtendorp in de Hoofdbibliotheek Katwijk een lezing naar aanleiding van zijn boek 'Brittenburg: verdronken hoeksteen van het Romeinse Rijk'.

Iedereen is van harte uitgenodigd om gratis mee terug te gaan naar de Brittenburg, de mysterieuze burcht die in zee is verdwenen maar eeuwen geleden herhaaldelijk op het strand bij Katwijk is gezien. Een avontuurlijk en raadselachtig verhaal wat de zaterdagmiddag kleur geeft.

Het boek van Tom Buijtendorp is gebaseerd op circa 30 jaar onderzoek naar de Brittenburg. Het mysterie van deze verdwenen burcht leek onoplosbaar, maar Buijtendorp wist veel nieuw materiaal met opmerkelijke inzichten te verzamelen. Tijdens de lezing neemt hij het publiek mee op zijn speurtocht. Het is een avontuur zoals avonturen behoren te zijn.

Er verschijnen raadselachtige afbeeldingen en eeuwenoude kaarten onthullen als een schatkaart waar de Brittenburg in zee verdween. Oude fouten vormen een dwaalspoor en raadselachtige voorwerpen en onmogelijke plattegronden tarten de onderzoeker. Maar het doorzetten wordt beloond.

Zaterdag 12 oktober om 14.00 uur in de Hoofdbibliotheek aan de Schelpendam. De toegang is gratis.

15 / 20

17 / 20

19 / 20

ZONDAG 13 OKTOBER

Chr. Geref. kerk
9.30 uur: ds. L.A. den Butter
17.00 uur: ds. L.A. den Butter

Evangelische
Gemeente 'T KRUISPUNT

Vakcollege Rijnmond,
Louise de Colignylaan 2, Katwijk
10.00 uur: Peter Sarneel

Bap. Gemeente
Tripodia, Hoornesplein 155
10.00 uur: ds. Jan Wolsheimer

Herv. Gem. 'De Rank'
Pieter Groen College
10.00 uur: ds. I.A. Padmos, Kaag

Geref. kerk (vrijgem.)
9.30 uur: ds. P. Niemeijer
17.00 uur: ds. E.B. Buitendijk

Protestantse Gemeente
Rijnsburg

Grote kerk
9.30 uur: ds. P.J. v.d. Ende
17.00 uur: ds. A. Haasnoot
Woensdag 16 oktober
19.30 uur: ds. P.J. v.d. Ende, Vesper
Immanuëlkerk
9.30 en 10.30 uur:
prop. T. Overbeeke, Gouda
17.00 uur: ds. P.J. v.d. Ende
De Voorhof
9.30 uur: ds. Ph. van Wijk

VALKENBURG
Geref. kerk vrijgemaakt

9.30 uur: ds. H. van den Berg, Berkel en Rodenrijs
18.30 uur: ds. E.B. Buitendijk

Hervormde Gemeente
10.00 uur: ds. H.E.J. van der Laan
18.30 uur: ds. H.E.J. van der Laan

Geref. kerk De Goede Herder
10.00 uur: ds. M. Hameete, Gouda

R.K. St. Joannes Katwijk
Zaterdag 19.00 uur:
Eucharistieviering
Zondag 9.30 uur:
Eucharistieviering

Christengemeente Live!
Katwijk
10.30 uur: Ans Duindam